Recht op bescherming tegen oorlog: vraag en antwoord
1. Hoe kunnen kinderen tijdens een oorlog worden beschermd?
2. Waarom worden er kinderen ingezet tijdens een oorlog?
3. Worden deze kinderen gedwongen om te vechten?
4. Wat zijn de gevolgen voor deze kinderen?
1. Hoe kunnen kinderen tijdens een oorlog worden beschermd?
De staat kan ze beschermen door ze niet te laten meevechten. Verder kunnen ze door hun ouders zoveel mogelijk beschermd worden door voorzichtig te zijn. Helemaal veilig is niemand tijdens een oorlog.
2. Waarom worden er kinderen ingezet tijdens een oorlog?
Voor een leger heeft de inzet van kindsoldaten allerlei ‘voordelen’. Vaak worden ze ingezet om het tekort aan volwassen soldaten, vooral in een langdurig conflict, op te vullen. Daarnaast worden ze ook gebruikt omdat ze klein en lenig zijn en zich dus gemakkelijk kunnen verstoppen. Ze zijn goedkoop, gehoorzaam en gemakkelijker te beïnvloeden. Vaak hebben kinderen nog geen besef van wat goed en kwaad is zodat ze tot ergere dingen in staat zijn dan gewone soldaten. Bovendien laten kinderen zich makkelijker schrik aanjagen door dreiging met zware straffen op ongehoorzaamheid.
Door de technologische vooruitgang op het vlak van wapens en de grotere verspreiding ervan is het niet meer belangrijk dat je groot en sterk bent om te vechten. Semi-automatische wapens worden alsmaar lichter en gemakkelijker te bedienen zodat een kind van 10 jaar er al snel mee kan omgaan. Bovendien worden wapens ook steeds goedkoper zodat meer soldaten en dus meer kinderen kunnen worden ingezet.
3. Worden deze kinderen gedwongen om te vechten?
Kinderen in ontwikkelingslanden bevinden zich vaak in een uitzichtloze situatie waarin het leger soms de enige uitweg biedt. Voor veel arme kinderen betekent inlijving in het leger dan ook niet alleen een manier om te overleven maar ook een opstap in het leven. Ze krijgen een uniform, hun eerste paar schoenen en een wapen: allemaal symbolen van macht en status. Velen kunnen voor het eerst rekenen op regelmatige maaltijden (al is dit zeker niet vanzelfsprekend!), soms zelfs op medische verzorging. Het lijkt erop dat sommige kinderen op deze manier opnieuw hun plaats in de maatschappij vinden. Voor anderen is het echter gewoon een ‘job’ zoals schoenpoetser of straatverkoper.
In de meeste gevallen worden kinderen echter verplicht om naar het leger te gaan. Ze worden gewoon ontvoerd en meegenomen naar de basis waar ze al dan niet een opleiding krijgen. Ouders laten deze ontvoeringen soms gewoon toe omdat ze schrik hebben om gestraft of vermoord te worden. Soms wordt een dorp overvallen door een leger, volwassenen worden vermoord en kinderen worden ingelijfd in het leger. Vaak worden kinderen gedwongen om zelf hun familie te vermoorden zodat ze later nooit meer kunnen terugkeren naar hun eigen dorp. Ze hebben immers zelf meegedaan aan het geweld... Ook worden kinderen dikwijls gedwongen tot het nemen van drugs zodat ze niet meer weten wat ze doen en gemakkelijker opdrachten uitvoeren en geweld gebruiken.
4. Wat zijn de gevolgen voor deze kinderen?
De gevolgen van het leven als kindsoldaat zijn afschuwelijk. De overlevingskansen van een kindsoldaat zijn niet groot. Het aantal gesneuvelde kindsoldaten in de laatste tien jaar wordt geschat op 2 miljoen!
Als de kinderen de oorlog al overleven, zijn de lichamelijke gevolgen vaak zeer groot. Door de zware lasten die kinderen moeten dragen, kunnen vervormingen optreden aan rug en schouders. Andere lichamelijke aandoeningen zoals infecties van de luchtwegen en de huid, ondervoeding, en seksueel overdraagbare ziektes zoals AIDS komen veel voor. Ook oor- of oogbeschadigingen en lichamelijke verminkingen door kogels en mijnen zijn schering en inslag. Veel kinderen hebben tijdens hun dienstperiode amper voedsel gekregen, zodat ze zwaar ondervoed zijn.
En dan hebben we nog niet gesproken over de psychische gevolgen. Hulpverleners vrezen dat duizenden van deze kindsoldaten nooit meer een normaal leven zullen kunnen leiden. Oorlogstrauma’s gaan immers gepaard met een hele reeks symptomen. Zo hebben veel kinderen te kampen met concentratieproblemen, depressies, nachtmerries, bedplassen, cognitieve ontwikkelingsstoornissen, gebrek aan een toekomstperspectief, sommigen worden zelfs hyperactief of agressief,... Uiteraard kan het verplichte gebruik van drugs in het leger vaak voor verslavingen zorgen.